Over groene mensen en dronken vissen

Gisteravond gezien een nieuwe aflevering van Adam Zaretsky’s VASTAL in de Flamingozaal van Artis – een passende gelegenheid voor een avond over biokunst met uitzicht op een nachtelijk verlaten dierentuin. VASTAL staat voor VivoArts School for Transgenic Aesthetics Ltd. Sprekers naast Adam: Huub de Groot en Rich Pell.

VASTAL 11 september 2009

Huub de Groot is professor aan de faculteit wiskunde & natuurwetenschappen van de universiteit Leiden. Hij sprak over biotechnologie en over het conflict tussen emotioneel (ver)oordelen en de ratio. Er kan steeds meer maar de burger pikt het niet, althans niet voldoende om ten volle van de potentie gebruik te maken. Een voorbeeld waar dat wel lukt is de roze/rode kleur van goedkope kweekzalm. Die wordt sinds een aantal jaar veroorzaakt door het kunstmatig molecuul astaxanthine dat inmiddels wordt geproduceerd door een gist dat aan de zalm wordt gevoerd. Door deze omweg wordt de kunstmatige kleurstof alsnog als ‘natuurlijk’ gelabeld én wordt veel geld bespaard. Met tevreden consumenten tot gevolg.

Huub’s onderzoek gaat over fotosynthese. Dat kan op termijn een enorme bijdrage leveren aan reductie van CO2 uitstoot. Zo kan genetische modificatie worden gebruikt om organismen te creëren die waterstof produceren, of langs andere weg energie opwekken en vasthouden. Planten zijn daarbij het bronmateriaal. Maar terwijl planten de door hen opgewekte energie moeten gebruiken om te groeien en wortels en zaden te maken, kan dat bij kunstmatig gegenereerde organismen achterwege blijven waardoor ze veel efficiënter worden.

Door slim gebruik te maken van genetische bouwstenen en koppelingen te maken tussen dieren en planten kunnen nieuwe organismen worden gemaakt die gebruik maken van zonlicht om te overleven. Er zijn slakken die algea eten en daarna fotosynthese gebruiken; op termijn wellicht zullen fotosyntetiserende mensen tot de mogelijkheden behoren. Een mens verbruikt slechts 100 Watt en minder als hij zit of rust – zonneenergie wordt een uitkomst.

photosynthesis-small

Daarna kwam Rich Pell aan het woord. Rich is medeoprichter van het Institute for Applied Autonomy dat zich tussen kunst en wetenschap begeeft. Hij stond aan de wieg van The Center for Postnatural History dat zich toelegt op het verzamelen en tentoonstellen van genetisch gemodificeerde organismen. De collectie omvat onder meer de in de VS vrij verkrijgbare gloeivis, genetisch gemodificeerde planten en dode muggen die gebruikt zijn voor onderzoek om malaria de wereld uit te helpen. Waar geen exemplaren voor handen zijn worden maquettes gemaakt van de plekken waar ze worden onderzocht.

post-natural-history-small

Nu we steeds meer weten van hoe DNA – en dus het leven – in elkaar zit komt het maken van levende organismen binnen handbereik. Bij bedrijven als DNA 2.0 kan iedereen tegen redelijke kosten een willekeurige DNA sequentie laten produceren. Ook komen er databases met gestandaardiseerde onderdelen, en wedstrijden om die databases uit te bereiden met open-source DNA partjes. Met die partjes kan heel letterlijk genetisch worden geprogrammeerd. Een onschuldig voorbeeld is bacterie die gevoelig is voor licht en zo een afbeelding kan reproduceren. De sky is de limit en de ontwikkelingen gaan razendsnel.

Registry of Standard Biological Parts

Registry of Standard Biological Parts

In het nagesprek kwam vooral de noodzaak tot samenwerken tussen kunst en wetenschap én verschillende disciplines binnen de wetenschap aan de orde. De wetenschapper wordt ingenieur die de natuur niet alleen begrijpt maar verandert en verbetert. Kunstenaars hebben een rol als inspirator, betekenisgever, mensen die een brug slaan tussen wat mogelijk is en denkbaar. In de praktijk werkt Huub al veel samen met Adam wiens praktijken hij grote waarde toedicht – zonder spoor van dédain dat je elders soms tegenkomt.

De veelal ethische dilemma’s rondom “spelen met leven” kunnen niet binnen de grenzen van de natuurwetenschappen worden opgelost – die zijn in principe amoreel en uit op de vooruitgang perse. VASTAL is een poging om met het publiek in discussie te gaan en de benodigde kruisbestuiving tot stand te brengen. Wat mij betreft is die poging geslaagd. Dinsdag 15, en zaterdag 19 september zijn de volgende afleveringen.

Oh ja, de dronken vissen. Wetenschappers van de UvA zijn erin geslaagd om fotosynthese en fermentatie te combineren. De in de natuur totaal gescheiden processen kunnen in het laboratorium worden gecombineerd met als resultaat organismen die zelf alcohol produceren. Of dronken vissen daar gelukkig van worden is onbekend maar de wetenschap ziet het als kans – en de kunst vast ook.

About Waag Society

Institute for art, science and technology. Waag Society is situated in Amsterdam and develops creative technology for social innovation.
This entry was posted in Algemeen. Bookmark the permalink.

One Response to Over groene mensen en dronken vissen

  1. intressant allemaal en mooie filmpjes

    groeten sandra